• Prof. Dr. Türker Şahiner

Alzheimer, Demans ve Omega-3

ABD ve Avrupa ülkelerinde yapılmış olan çok sayıda klinik araştırma Omega-3 alımı ile Alzheimer hastalığı görülme sıklığı arasında ilişkiyi ortaya koymaktadır. İnsan vücudunda Omega-3 yağ asitleri üretilemez; çünkü bu üretimi yapacak enzimlere sahip değiliz. Bu yüzden, Omega-3 yağ asitlerini ancak yiyecekler ile alabiliriz. Beyin PET tarama testlerinde görülür ki, yetişkin beyni günde 3 mg gibi düşük miktarda da olsa Omega-3 gereksinimi duyar. Bu miktar bebeklerin beyin gelişimi için çok daha yüksektir. Günümüzde Alzheimer hastalığı nedeni olarak beyinde biriken “amiloid beta” proteini suçlanmaktadır. Omega-3'lerin beyindeki miktarı azaldıkça amiloid plak sayısında artış olduğunu gösteren çalışmalar vardır.


APOE-4 genini taşıyan bireylerin Alzheimer hastalığı için yüksek bir riskte olduğunu biliyoruz. Bu kişilerde hastalığa yakalanma riski 4 kat fazladır. Bu geni tanımlayan aleller hem anneden hem de babadan APOE-4 olarak geliyorsa risk 12 kata çıkmaktadır. Bu geni taşıyan bireylerin beyinlerinde, Alzheimer hastalığına yakalanmadan çok önce Omega-3'lerin çok daha fazla kullanıldığı görülmüştür. Eğer bu kişiler yeterince Omega-3 alıyorsa bilişsel düzeylerinde bir kayıp olmamaktadır. Yani APOE-4 taşıyan genç bireyler Omega-3'ten yoksun bir diyet ile beslenirse ileri yaşlarda bunama riskleri artmaktadır. Bu durumda marketlerden satın alınan Omega-3 takviye eden ilaçlar kullanılabilir mi? Nelere dikkat edilmelidir? 400 mg veya daha düşük dozlarda Omega-3 içeren ürünler uygun değildir. Çünkü bu miktarın önemli bir kısmı karaciğerde okside olur yani etkinliğini yitirir ve çok az bir miktar beyine geçer. Batı ülkelerinde OTC (Over the counter) yani tezgâh üstü satış denilen marketlerde satılan düşük doz Omega-3 içeren ürünler ancak yıllarca tüketilirse belki yararlı olabilir; bu konuda da net bir veri yoktur. Ancak OTC ürünü satışlarında çok dikkatli olmak gereklidir. Düşük kaliteli ürünlere sıkça rastlanmaktadır.


Omega-3 yağ asitleri DHA ve EPA olmak üzere 2 farklı tiptir. Amerikan İlaç Dairesi’nin (FDA) onayladığı ürünler tercih edilebilir. FDA bu ürünleri yüksek kolesterolü olan bireylerde önermiştir. Genellikle doktorlara sorulan soru "Alzheimer dan koruyan ilaç var mıdır?” olmaktadır. Bugün için korunmak mümkün değilse bile hastalığı yıllarca ötelemek mümkündür. Egzersiz, beslenme alışkanlıkları, kan basıncının düzenlenmesi, kaliteli uyku ve stresten uzak yaşam ile risk azaltılır; ancak Omega-3 araştırmacıları bu listede bu maddeleri ilk sıraya taşımaktadır. Kanda kırmızı hücrelerin yani eritrositlerin Omega-3 (DHA) seviyesi ölçülebilir ve ona göre Omega-3 ihtiyacı belirlenebilir. Altı aylık ölçümlerde kolesterol seviyelerini de takip etmekte yarar vardır. Haftada bir kez somon gibi yağdan zengin balık tüketimi normal bir bireyde yeterli olmaktadır. Uskumru, sardalya ve orkinos gibi balıklar Omega-3 bakımından zengindir. OTC ürünü ilaçlar da alınabilir; ancak tercih edilen, deniz ürünlerinin tüketilmesidir.



Orijinal Metin

Richard S. Isaacson, Hussein Yassine

Medscape Neurology

23 Eylül 2020

  • Beynex Instagram
  • Beynex Facebook
  • Beynex LinkedIn

Beyin egzersiz ve takip platformu.

© 2020, Beynex. Tüm hakları saklıdır.

BEYNEX